Kształt i budowa gitary klasycznej zostały zaczerpnięte z dziewiętnastowiecznych hiszpańskich instrumentów Antonia Torresa. Jednak ten pierwowzór doskonalono w różnych krajach, dlatego obecnie wiele bardzo dobrych instrumentów koncertowych powstaje poza Hiszpanią. Do jej produkcji zazwyczaj używa się czterech rodzajów drewna: brazylijskiego lub indyjskiego palisandru, alpejskiego świerku z centralnej Europy, mahoniu z Płd. Ameryki i hebanu z Cejlonu. Drewno przez kilka lat przechowywane jest w specjalnych warunkach, po czym ręcznie wykonuje się z niego poszczególne części instrumentu. Średnio wykonanie jednej gitary wymaga ok. 120 godzin intensywnej pracy. Najpierw wycina się i formuje szyjkę. Następnie płyta rezonansowa jest przymocowywana do końca szyjki, a boki dopasowywane do szczelin. Tył przyczepia się do boków i szyjki za pomocą listwy wzmacniającej. Na końcu dopasowuje się inkrustację na brzegu pudła, gryf oraz strunnik. Kiedy gitara jest sucha, dodaje się mechanizm kołkowy i struny. Teraz można już sprawdzić brzmienie. Ostatnią czynnością jest powlekanie instrumentu politurą lub malowanie natryskowe. Twórcy zmieniają drobne elementy konstrukcyjne poszczególnych egzemplarzy, dzięki czemu uwydatniają ich odrębne cechy i każda gitara brzmi inaczej. O barwie dźwięku, jego sile i długości decydują właściwości drewna, z którego zrobiona jest płyta rezonansowa, jej konstrukcja, a także każdy element pudła i szyjki. Wydobycie i połączenie właściwości akustycznych wymaga doświadczenia i jest decydujące w sztuce wykonywania gitar klasycznych. Współczesna gitara klasyczna dzięki nowym materiałom oraz odkryciom w inżynierii i akustyce, ulega ciągłym zmianom. Obecnie poszukuje się gitar, których brzmienie, zachowując naturalny charakter i barwę tego instrumentu, posiada jednocześnie odpowiednią siłę i dźwięczność. Tradycyjne belkowanie wachlarzowe zostało zastąpione przez belki ułożone równolegle wzdłuż słojów. Mocne belkowanie zmniejsza wibracje w pudle rezonansowym, dzięki czemu skupia dźwięk i skutecznie zwiększa siłę jego projekcji.

Ten typ gitar służy przede wszystkim do wykonywania muzyki poważnej - klasycznej. Dźwięk gitary klasycznej jest łagodny, ciepły, ale zarazem pełny. W szczególności właśnie do niej przeznaczone są struny nylonowe przy czym trzpienie kluczy, czyli kołeczki na które nawijamy struny są również plastikowe. Niektórzy jednak używają strun metalowych ponieważ ich dźwięk jest ostrzejszy, lecz w tym momencie traci się cechy charakterystyczne właśnie dla gitar klasycznych, a sama gitara zaczyna brzmieć jak gitara akustyczna.

 

Gitara akustyczna z metalowymi strunami została ukształtowana w Ameryce, w XIX wieku. Grupa amerykańskich przemysłowców wynalazła nowy rodzaj gitary akustycznej, której pomysł zaczerpnięto z tradycji europejskich. Strun metalowych zaczęto używać pomiędzy 1860 a 1900 rokiem, i do lat 30. stały się one normą. Dzisiaj, gitary z metalowymi strunami pojawiają się w różnych formach, między innymi jako instrumenty z wycięciami i modele elektroakustyczne. Gitary z metalowymi strunami posiadają ciężkie belkowanie i wzmocniony strunnik, co równoważy nacisk strun. Ich dźwięk jest jasny, czysty i ostry. Mają one różnorodną barwę, od ostrej - powstającej przy strunniku - do łagodnej w pobliżu gryfu. Na gitarach tych gra się zarówno palcami, jak i kostką. Można na nich uzyskać duże natężenie dźwięku. Europejski lub kanadyjski świerk (czasami, czerwony cedr) są tradycyjnie wykorzystywane do budowy płyty rezonansowej. Belkowanie wykonuje się z drzewa świerkowego, szyjkę z brazylijskiego mahoniu, gryf i strunnik z palisandru lub hebanu, a tył i boki z mahoniu, klonu lub palisandru.

W końcu XX wieku względy ekonomiczne sprawiły, że jest mniej możliwości użycia tych materiałów. W rezultacie zaczęto wykorzystywać inne gatunki drzewa, zwłaszcza do budowy boków i tyłu. Gitara akustyczna służy przede wszystkim do gry akordowej - do akompaniamentu. Jest popularnym instrumentem w muzyce pop, folk, country a także wśród amatorów np. przy ognisku. Większa niż u gitary klasycznej szyjka ułatwia chwytanie akordów, a większe pudło rezonansowe daje głośniejszy dźwięk. Najczęściej stosowane są w tym przypadku struny metalowe, przy czym kołeczki (tak zwane klucze) je mocujące wykonane są również z metalu. Dodatkowo kołeczki mają mniejszą średnice, co umożliwia silniejsze i bardziej precyzyjne naciągnięcie struny.

Z powodu metalowych strun szyjka często wzmocniona jest metalowym prętem, a podstawek ustawiony jest lekko pod skosem w celu korekcji różnej ich grubości

Czasem przy siodełku znajduje się próg zerowy na którym opierają się struny. Spotyka się również gitary akustyczne ze strunami nylonowymi, ponieważ łatwiej się je przyciska i mniej bolą ręce, co może znacznie ułatwić pierwsze kroki w nauce grania na tym instrumencie.

Instrument ten został skonstruowany około roku 1936, jednak dopiero od mniej więcej dwudziestu pięciu lat świecie gitar elektrycznych największą popularnością cieszą się gitary z korpusami typu solid-body, czyli tak zwanymi deskami. Nazwa deska wynika z faktu, iż tego typu gitary nie mają charakterystycznego pudła rezonansowego tak jak to było w przypadku gitary klasycznej i akustycznej, zaś jego rolę pełni pełny korpus w postaci deski wykonanej z litego drewna lub innego materiału. Zasada działania gitary elektrycznej oparta jest na zjawisku drgania metalowych strun w polu magnetycznym przetwornika. Powoduje to mianowicie zaindukowanie się w nim prądu o takiej samej częstotliwości co drgające struny. Otrzymany sygnał elektryczny można znacznie wzmocnić i przetwarzać elektronicznie np. zmieniać barwę dźwięku, dodać pogłos, echo, wibracje oraz wiele innych efektów. Otwiera to przed gitarzystą olbrzymie możliwości. Strunociąg gitary elektrycznej umożliwia regulacje wysokości i menzury dla każdej struny. Niekiedy producenci wyposażają swoje gitary także w mikrostroiki znajdujące się w mostku umożliwiające bardzo precyzyjne dostrajanie strun. Często strunociąg wyposażony jest również w dźwignię umożliwiającą płynną zmianę naciągu wszystkich strun jednocześnie czyli wibrator mechaniczny. Standardowo gitary elektryczne posiadają więcej progów niż modele akustyczne lub klasyczne. W szyjkę gitary wmontowany jest pręt, którego naciągnięcie regulowane jest śrubą wyprowadzoną z jednej strony na zewnątrz. Umożliwia to zrównoważenie siły naciągu strun różnego rodzaju, oraz pełną regulację kształtu wzdłużnego profilu gryfu. Ponadto gitary te mają węższe i bardziej zaokrąglone gryfy, są bardzo miękkie i co znacznie łatwiej się na nich gra.

Często spotykaną odmianą gitary elektrycznej jest gitara elektro-akustyczna. Jest to gitara najczęściej typu hollow-body, a więc z korpusem wykonanym jako pudło rezonansowe o dużej grubości, wyposażona w przystawki elektromagnetyczne. Barwa dźwięku tego instrumentu zależy od właściwości rezonansowych pudła i jakości układu przetwarzania elektrycznego.

Wśród gitar wyróżnić również można typ gitar używanych do gry w orkiestrze. Ten rodzaj gitary został wynaleziony w Stanach Zjednoczonych, pod koniec XIX wieku i nadal produkuje go większość wybitnych twórców gitar. Głównym konstruktorem był Orville Gibson, który tworzył gitary, mandoliny i inne instrumenty strunowe z wypukłym przodem i tyłem, żłobione w jednym kawałku drewna. Przez cały XX wiek, gitary orkiestrowe poddawane były nieustannym modyfikacjom. Ten proces wpłynął na rozpowszechnienie gitar akustycznych i instrumentów z wycięciami oraz zastosowaniem przetworników. Elektryczna gitara orkiestrowa stała się podstawą wynalezienia całej rodziny gitar orkiestrowych i płaskich. Gitara ta uznawana jest często za instrument do gry kostką. Jej zastosowanie wiąże się z muzyką jazzową. Gitary orkiestrowe dzieli się na dwie grupy:

• akustyczne, wzmacniane czasami przy użyciu ruchomego przetwornika
• elektryczne, mające przetworniki przytwierdzone do pudła

Cechą charakterystyczną tego typu gitar jest wypukły wierzch i tył oraz duża komorę akustyczna, zwiększająca natężenie dźwięku wydobywanego z instrumentu. Otwór rezonansowy w pierwszych gitarach orkiestrowych był okrągły. W latach 20- i 30- tych wprowadzono "efy", do których pomysłu dostarczyła rodzina instrumentów smyczkowych.
W latach 40- tych większość producentów, jako jedną z możliwości, zaczęła stosować wycięcia, ułatwiające dostęp do wyższych rejestrów. Tradycyjny instrument miał żłobiony wierzch, zrobiony ze świerku i klonowy tył oraz boki. Tańsze, produkowane masowo instrumenty często wykonywane były z laminowanego, prasowanego klonu.